(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 042

॥ శ్రీః ॥
1.42. అధ్యాయః 042
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
శృంగిశమీకసవాదః॥ 1 ॥ శమీకప్రేషితేన గౌరముఖాఖ్యశిష్యేణ సహ పరిక్షిత్సంవాదః॥ 2 ॥ మంత్రిభిః సహ రాజ్ఞం విచారః॥ 3 ॥ తక్షకకాశ్యపసంవాదః॥ 4 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
శృంగ్యువాచ। 1-42-0x(199)(1849)
యద్యేతత్సాహసం తాత యది వా దుష్కృతం కృతం।
ప్రియం వాప్యప్రియం వా తే వాగుక్తా న మృషా భవేత్॥ 1-42-1(1850)
నైవాన్యథేదం భవితా పితరేష బ్రవీమి తే।
నాహం మృషా బ్రవీంయేవం స్వైరేష్వపి కుతః శపన్॥ 1-42-2(1851)
శమీక ఉవాచ। 1-42-3x(200)
జానాంయుగ్రప్రభావం త్వాం తాత సత్యగిరం తథా।
నానృతం చోక్తపూర్వం తే నైతన్మిథ్యా భవిష్యతి॥ 1-42-3(1852)
పిత్రా పుత్రో వయస్థోఽపి సతతం వాచ్య ఏవ తు।
యథా స్యాద్గుణసంయుక్తః ప్రాప్నుయాచ్చ మహద్యశః॥ 1-42-4(1853)
కిం పునర్బాల ఏవ త్వం తపసా భావితః సదా।
వర్ధతే చేత్ప్రభవతాం కోపోఽతీవ మహాత్మనాం॥ 1-42-5(1854)
`ఉత్సీదేయురిమే లోకాః క్షణా చాస్య ప్రతిక్రియా।'
సోఽహం పశ్యామి వక్తవ్యం త్వయి ధర్మభృతాం వర।
పుత్రత్వం బాలతాం చైవ తవావేక్ష్య చ సాహసం॥ 1-42-6(1855)
స త్వం శమపరో భూత్వా వన్యమాహారమాచరన్।
చర క్రోధమిమం హిత్వా నైవం ధర్మం ప్రహాస్యసి॥ 1-42-7(1856)
క్రోధో హి ధర్మం హరతి యతీనాం దుఃఖసంచితం।
తతో ధర్మవిహీనానాం గతిరిష్టా న విద్యతే॥ 1-42-8(1857)
శమ ఏవ యతీనాం హి క్షమిణాం సిద్ధికారకః।
క్షమావతామయం లోకః పరశ్చైవ క్షమావతాం॥ 1-42-9(1858)
తస్మాచ్చరేథాః సతతం క్షమాశీలో జితేంద్రియః।
క్షమయా ప్రాప్స్యసే లోకాన్బ్రహ్మణః సమనంతరాన్॥ 1-42-10(1859)
మయా తు శమమాస్థాయ యచ్ఛక్యం కర్తుమద్య వై।
తత్కరిష్యాంయహం తాత ప్రేపయిష్యే నృపాయ వై॥ 1-42-11(1860)
మమ పుత్రేణ శప్తోఽసి బాలేనాకృతబుద్ధినా।
మమేమాం ధర్షణాం త్వత్తః ప్రేక్ష్య రాజన్నమర్షిణా॥ 1-42-12(1861)
సౌతిరువాచ। 1-42-13x(201)
ఏవమాదిశ్య శిష్యం స ప్రేషయామాస సువ్రతః।
పరిక్షితే నృపతయే దయాపన్నో మహాతపాః॥ 1-42-13(1862)
సందిశ్య కుశలప్రశ్నం కార్యవృత్తాంతమేవ చ।
శిష్యం గౌరముఖం నామ శీలవంతం సమాహితం॥ 1-42-14(1863)
సోఽభిగంయ తతః శీఘ్రం నరేంద్రం కురువర్ధనం।
వివేశ భవనం రాజ్ఞః పూర్వం ద్వాస్థైర్నివేదితః॥ 1-42-15(1864)
పూజితస్తు నరేంద్రేణ ద్విజో గౌరముఖస్తదా।
ఆచఖ్యౌ చ పరిశ్రాంతో రాజ్ఞః సర్వమశేషతః॥ 1-42-16(1865)
శమీకవచనం ఘోరం యథోక్తం మంత్రిసన్నిధౌ।
శమీకో నామ రాజేంద్ర వర్తతే విషయే తవ॥ 1-42-17(1866)
ఋషిః పరమధర్మాత్మా దాంతః శాంతో మహాతపాః।
తస్య త్వయా నరవ్యాఘ్ర సర్పః ప్రాణైర్వియోజితః॥ 1-42-18(1867)
అవసక్తో ధనుష్కోట్యా స్కంధే మౌనాన్వితస్య చ।
క్షాంతవాంస్తవ తత్కర్మ పుత్రస్తస్య న చక్షమే॥ 1-42-19(1868)
తేన శప్తోఽసి రాజేంద్ర పితురజ్ఞాతమద్య వై।
తక్షకః సప్తరాత్రేణ మృత్యుస్తవ భవిష్యతి॥ 1-42-20(1869)
తత్ర రక్షాం కురుష్వేతి పునః పునరథాబ్రవీత్।
తదన్యథా న శక్యం చ కర్తుం కేనచిదప్యుత॥ 1-42-21(1870)
న హి శక్నోతి సంయంతుం పుత్రం కోపసమన్వితం।
తతోఽహం ప్రేషితస్తేన తవ రాజన్హితార్థినా॥ 1-42-22(1871)
సాతిరువాచ। 1-42-23x(202)
ఇతి శ్రుత్వా వచో ఘోరం స రాజా కురునందనః।
పర్యతప్యత తత్పాపం కృత్వా రాజా మహాతపాః॥ 1-42-23(1872)
తం చ మౌనవ్రతం శ్రుత్వా వనే మునివరం తదా।
భూయ ఏవాభవద్రాజా శోకసంతప్తమానసః॥ 1-42-24(1873)
అనుక్రోశాత్మతాం తస్య శమీకస్యావధార్య చ।
పర్యతప్యత భూయోపి కృత్వా తత్కిల్బిషం మునేః॥ 1-42-25(1874)
న హి మృత్యుం తథా రాజా శ్రుత్వా వై సోఽన్వతప్యత।
అశోచదమరప్రఖ్యో యథా కృత్వేహ కర్మ తత్॥ 1-42-26(1875)
తతస్తం ప్రేషయామాస రాజా గౌరముఖం తదా।
భూయః ప్రసాదం భగవాన్కరోత్విహ మమేతి వై॥ 1-42-27(1876)
`శ్రుత్వా తు వచనం రాజ్ఞో మునిర్గౌరముఖస్తదా।
సమనుజ్ఞాప్య వేగేన ప్రజగామాశ్రమం గురోః॥' 1-42-28(1877)
తస్మింశ్చ గతమాత్రేఽథ రాజా గౌరముఖే తదా।
మంత్రిభిర్మంత్రయామాస సహ సంవిగ్నమానసః॥ 1-42-29(1878)
సంమంత్ర్య మంత్రిభిశ్చైవ స తథా మంత్రతత్త్వవిత్।
ప్రాసాదం కారయామాస ఏకస్తంభం సురక్షితం॥ 1-42-30(1879)
రక్షాం చ విదధే తత్ర భిషజశ్చౌషధాని చ।
బ్రాహ్మణాన్మంత్రసిద్ధాంశ్చ సర్వతో వై న్యయోజయత్॥ 1-42-31(1880)
రాజకార్యాణి తత్రస్థః సర్వాణ్యేవాకరోచ్చ సః।
మంత్రిభిః సహ ధర్మజ్ఞః సమంతాత్పరిరక్షితః॥ 1-42-32(1881)
న చైనం కశ్చిదారూఢం లభతే రాజసత్తమం।
వాతోఽపి నిశ్చరంస్తత్ర ప్రవేశే వినివార్యతే॥ 1-42-33(1882)
ప్రాప్తే చ దివసే తస్మిన్సప్తమే ద్విజసత్తమః।
కాశ్యపోఽభ్యాగమద్విద్వాంస్తం రాజానం చికిత్సితుం॥ 1-42-34(1883)
శ్రుతం హి తేన తదభూద్యథా తం రాజసత్తమం।
తక్షకః పన్నగశ్రేష్ఠో నేష్యతే యమసాదనం॥ 1-42-35(1884)
తం దష్టం పన్నగేంద్రేణ కరిష్యేఽహమపజ్వరం।
తత్ర మేఽర్థశ్చ ధర్మశ్చ భవితేతి విచింతయన్॥ 1-42-36(1885)
తం దదర్శ స నాగేంద్రస్తక్షకః కాశ్యపం పథి।
గచ్ఛంతమేకమనసం ద్విజో భూత్వా వయోఽతిగః॥ 1-42-37(1886)
తమబ్రవీత్పన్నగేంద్రః కాశ్యపం మునిపుంగవం।
క్వ భవాంస్త్వరితో యాతి కించ కార్యం చికీర్షతి॥ 1-42-38(1887)
కాశ్యప ఉవాచ। 1-42-39x(203)
నృపం కురుకులోత్పన్నం పరిక్షితమరిందమం।
తక్షకః పన్నగశ్రేష్ఠస్తేజసాఽధ్య ప్రధక్ష్యతి॥ 1-42-39(1888)
తం దష్టం పన్నగేంద్రేణ తేనాగ్నిసమతేజసం।
పాండవానాం కులకరం రాజానమమితౌజసం। 1-42-4oc గచ్ఛామిత్వరితం సౌంయ సద్యః కర్తుమపజ్వరం॥ 1-42-40(1889)
`విజ్ఞాతవిషవిద్యోఽహం బ్రాహ్మణో లోకపూజితః।
అస్మద్గురుకటాక్షేణ కల్యోఽహం విషనాశనే॥' 1-42-41(1890)
తక్షక ఉవాచ। 1-42-42x(204)
అహం స తక్షకో బ్రహ్మంస్తం ధక్ష్యామి మహీపతిం।
నివర్తస్వ న శక్తస్త్వం మయా దష్టం చికిత్సితుం॥ 1-42-42(1891)
కాశ్యప ఉవాచ। 1-42-43x(205)
అహం తం నృపతిం గత్వా త్వయా దష్టమపజ్వరం।
కరిష్యామీతి మే బుద్ధిర్విద్యాబలసమన్వితా॥ ॥ 1-42-43(1892)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి ఆస్తీకపర్వణి ద్విచత్వారింశోఽధ్యాయః॥ 42 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-42-2 స్వైరేష్వపి పరిహాసాదిష్వపి॥ 1-42-4 వయస్థోఽపి ప్రౌఢోపి। వాచ్యః శాస్యః॥ 1-42-5 ప్రభవతాం యోగైశ్వర్యవతాం॥ 1-42-8 యతీనాం ఆముష్మికహితార్థం యతమానానాం॥ 1-42-10 సమనంతరాన్ ప్రత్యాసన్నాన్॥ 1-42-11 సందేశహరమితి శేషః॥ 1-42-19 న చక్షమే న క్షాంతవాన్॥ 1-42-23 పాపం కృత్వైవ పర్యతప్యత నతు మృత్యుం శ్రుత్వా॥ 1-42-33 ఆరూఢం ప్రాసాదారూఢం॥ 1-42-43 నృపతిం గత్వా నృపతిం నాగేతి పాఠాంతరం॥ ద్విచత్వారింశోఽధ్యాయః॥ 42 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.